Fjalor


Fjalor

Abdikoj-  Heqje dore nga pushteti,froni mbreteror

Abnegacion-vetmohim

Aderoj-bashkohem me nje pikepamje ,me nje rryme te mendimit ose me nje levizje politike ,shkencore etj. Behem anetar i nje organizate ,i nje shoqate etj.

Agjitacion- veprimtari per te perhapur te njerezit pikepamje te ndryshme ,per t’i bindur e per t’i vene ne levizje.

Akcent-theks

Aleance-Lidhje shtetesh,partish.

Aleat– anetare e nje aleance

Amendament– shtojce qe i behet nje ligji,nje vendimi etj.

Anakronik– qe i zhvendos ngjarjet ne nje kohe tjeter,qe nuk i pershtatet kohes sone,i vjetruar;mendime anakronike.

Analogji-ngjashmeri,i ngjashem.

Anarki-Gjendje e crregullt, kur nuk ka shtet a nuk veprojne ligjet;peshtjellim e rremuje ngaqe mungon drejtimi  e organizimi .

Anateme -Perjashtim nga bashkesia fetare,,fig, mallkim:leshoi anatema

Aneks-shtojce

Aneksim- Bashkoj me dhune me nje vend tjeter a nje krahine te pushtuar.

Ankimoj– bej ankese ne nje organ te drejtesise.

Angari-Pune e detyruar e pa shperblim.

Antisemitizem

Asimilim

Autarkik -nje shtet qe mbyllet brenda caqeve te ekonomise se vet per plotesimin e te gjitha kerkesave ,qe bazohet ne autarki

Autonomi

Avangarde-pararoje.

Bojkotoj -largohem nga nje veprimtari a nuk marr pjese ,kur nuk jam dakort ose i pakenaqur me te.

Cetnike- anetare te ushtrise mbreterore jugosllave,te njohur per krime ndaj shqiptareve.

Decentralizim– shperqendrim i pushtetit ,kalimi i nje pjese te funksioneve nga organet qendrore ne ato me te uleta.

Demagogji-mashtrim i te tjereve me fjale te bukura e me premtime te rreme me qellime e synime te caktuara;fjale te bukura e boshe per te mbuluar te verteten.

Demarsh-përpjekje që bëhet për t’i rënë prapa një pune ose për të arritur diçka, duke ndërhyrë te dikush, duke folur me dikë ,percapje.

për t’i mbushur mendjen

Demiorge-perfaqesues te zgjedhur te fiseve epiriote ,qe merrnin pjese ne institucionet qeverisese te Lidhjes Molose.

Destalinizimi-proces per liberalizimin e regjimeve komuniste

Dezertim-

Diplomaci-veprimtari e nje qeverie nepermjet organevete caktuara per te zbatuarpolitiken e jashtme te nje vendi.2.menyre e sterholluar a shkathtesi e veçante per t’ia arritur nje qellimi.:e zgjidhi me diplomaciDisertacion-studim i gjere qe mbrohet para nje keshilli shkencor per te marre grade shkencore.

Disfate-shpartallimi i nje ushtrie ne nje lufte a nje beteje:humbje e rende ne nje ndeshje etj; ,deshtim ne nje pune .

Disident-qe ka mendime a qe mban qendrime te ndryshme nga te tjeret;qe largohet nga partia e vete.

Diskriminim-e dalloj dike nga te tjeret dhe e trajtoj keq,duke ia kufizuar ose mohuar te drejtat e i takojne

Dislokoj-vendos a perqendroj diku forcat e mjetet luftarake

Dispozite-pike e nje ligji,e nje urdherese ,e nje rregulloreje.

Duke

Ekzigjene-kerkues

Emetoj

Enklave

Esnafe

Etnogjeneze-prejardhja e nje populli

Federativ -shtet i perbere nga disa shtete te vogla qe varen nga qeveria qendrore ,por qe kane nje pavaresi shteterore.

Front

Gradina -vendbanime dardane te fortifikuara ,te ngritura mbi kodra,te rrthuara me ledhe prej dheu ose gurresh.

Granule-kokrrize ,granulohet-kokrrizohet

Grusht shteti

Gjenocid-shfarosje e ploteose e pjesshme e nje popullsie per motive etnike,raciale etj.

Herezi

Hoplite– ushtare kembesore i armatosur rende.

I deklasuar – armik,i perjashtuar nga origjina e klases se vet

Imperativ-urdherues ,i domsdoshem

Imperializem

Impozante-hijerende,madheshtor

Indoktrinim-pervetesim i detyruar i nje doktrine per te luftuar mendimin e lire.

Indulgjence

Introduksion -hyrje :Introdukioni i nje vepre

Jenicere

Kalvinizem

KNER- Keshilli i Ndihmes Ekonomike e Reciproke .Organizate nderkombetare e vendeve socialiste 1949-1990.

Koagulon-mpikset

Konfondoj-përziej bashkë pa rregull e pa kriter; ngatërroj në mendje; marr një gjë për një gjë tjetër

Koinon-sistem politik qe mbeshtetet ne bashkimin e nje grupi fisesh te moderuara ( Epir ).

Koniunkture-gjendje qe krijohet nga nderthurrja e disa rrethanave te perkohshme te rastit ;koniunkture politike(ekonomike)

Kont

Kontendenti-kundershtare:palet kundershtare nuk kane arritur ne nje  marreveshje

Konvertim

Korparmate-Njësi e madhe ushtarake që përbëhet nga disa divizione dhe nga trupa speciale

Kulti i individit -adhurim a nderim i tepruar ndaj dikujt ,te cilit i vishen cilesi e veti te jashtezakonshme.

Legjion-Njesia baze e ushtrise romake me rreth 6 000 luftetare.

Lufte civile-perpjekje te armatoura midis grupeve politike rivale brenda nje kombi.

Luteranizem

Magjistrat-drejtues i larte shteteror qe kishte pushtet juridik,administrativ dhe politik.

Memorandum

Mercenare

Meditje

Militarizim

NATO organizate politike -ushtarake e vendeve te Evrope e te Amerikes Veriore. E krijuar me 4 prill 1949 ne Uashington.

Neolit-nga greqishtja “neos”-i ri dhe “lithos”-gur.

Nomad– qe nuk ka vendbanim te qendrueshem,endacak,shtegtar:fise nomade

Nomeklature-emertese:nomeklatura e hartave

Norman-pjestar i fiseve skandinave qe pushuan Evropen ne shek VIII-XI.

Ofensive-mesymje :mësymje e përgjithshme. mësymje ushtarake. Kaluan (u hodhën)

në mësymje. Nisën mësymjen.

Ostrakizem-vjen nga fjala ostrakon qe ishte cope qeramike ku shkruhej vota e dhene.

OZNA– sigurimi i shtetit jugosllav.pas viteve ’40 u quajt UDB

Paganizem

Pakt

Palafite -banese e vendosur mbi nje platforme traresh mbi uje.

Pavaresi

Pavaresi relative

Pelegrin-ai qe shkon ne kohe te caktuar ne vendet e shenjta;haxhi

Pelegrinazh-udhetim ne vendet e shenjta qe bejne pelegrinet ;vajtja e nje vargu te madh njerezish ne nje vend historik,te nje permendore etj.

Peticion

Plasdarm-usht.zone perballe armikut,ku vendosen trupa ushtarake per te nisur mesymjen;vend qe mund te sherbeje si pikenisje per te sulmuar nje vend tjeter.

Platform-1.vend i rrafshet,pak i ngritur nga toka ,i ndertuar ne nje stacion hekurudhe etj.2.fig.parimet, pikepamjet e kerkesat politike et.,sipas te cilave vepron nje parti,nje organizate etj.;program.

Plebishit-votim i pergjithshem per nje çeshtjepolitike me nje rendesi te veçante;referendum:plebishit popullor.

Plebe-njeri i shtresave te ulta ne Romen e Lashte,i lire, por pa te drejta politike

Plejade-1.astr.shenjezat 2.fig.njerezit e shquar ne nje fushe te veprimtarise gjate nje periudhe te caktuar :plejade shkrimtaresh

Plenar-qe behet me pjesemarrjen e te gjithe anetareve te nje organizate ,te nje komiteti etj. ;i pergjithshem :mbledhje (seance)plenare

Plenum-organi me i larte udheheqes i nje partie etj.per periudhen midis dy kongreseve a midis dy konferencave ;mbledhje me te gjithe anetaret e ketij organi:anetar i pleniumit;vendimet e pleniumit

Pleqesi- etnog. keshill burrash te zgjedhur ne nje fshat etj , qe zgjidhte nje çeshtje a nje mosmarreveshje.

Plutokraci– sundim politik i shtrese me te pasur,e cila ka ne dorepushtetin shteteror

Pogrome – Perndjekje dhe vrasje ne mase nga qeveri reaksionare dhe forca    shoviniste kunder pakicave kombetare ,fetare,racore;pogromet kunder cifuteve

Poliagjent-bashkepunetor i fshehte i organeve te zbulimit ose i organeve policore te brendshme te shume shteteve te huaja.

Poliandri-forme e marteses me grupe,kur nje grua mund te kishte njekohesisht disa burra.

Policentrizem-qendrim a prirje per t’u shkeputur nga hegjemonia dhe per te formuar nje qender tjeter.

Poligami-forme e martese me grupe,kur nje burre mund te kishte njekohesisht disa gra;kund.monogami.

Politeizem-besimi ne qenien e shume perendive;kund.monoteizem.

Polis-qytet -shtet ne Greqine e Vjeter

Pragmatizem-filoz,rryme qe pranon si kriter te se vertetes vetem ate qe eshte e dobishme dhe sjellperitime te çastit 2.libr .qendrim qe niset nga nevojat,nga interesat e çastit.

Prapavije-1.usht.terren pas ballit te luftimeve;vendi ku jane vendosur njesite dhe entet ushtarake,qe pajisin dhe furnizojne trupat ne front.2.fig.force mbeshtetese :ka prpavije politike

Prekursore-pararendes,qe i paraprin apo shkon para ne kohe apo hapesire;qe inicion ide ose teori qe do te zhvillohen ne nje te ardhme.

Prelat

Pronje-prone e mirefillte e feudalit ne perandorine bizantine.Prone e shtetit ,dhene feudaleve(pronjareve) e kushtezuar me sherbimin ushtarak

.

Progresiv-1.paravajtes;perparues .kundr.regresiv:ndryshime progresive,takse progresive.2.i perparuar,perparimtar:forca progresive.

progresist-njeri progresist,force progresiste

Proklamate– thirrje e leshuar nga nje institucion shteteror a grupim politik.

Proletar-punetor  me meditje ne sistemin kapitalist,i cili nuk ka asnje mjet prodhimi dhe jeton me forcene  krahut te vet;parti proletare,moral proletar

Prolog-1.hyrje ne nje veper letrare,zakonisht si monolog,qe e lidh lexuesin me ngjarjet e vepres ;kund.epilog. 2.ngjarje qe perfshijne nje dukuri me perpjesetime te medha e te rendesishme :prologu i kryengritjes.

Promemorie-dokument qe paraqitet ne emer te dikujt per te kerkuar disa te drejta a zgjidhjen e ndonje çeshtjeje ,perkujtese.

Promotor-ai qe i jap shtytjen e pare nje pune ,nje veprimtarieetj.nxitesi i pare ose kryesor i diçkaje:promotor i levizjes per çlirim

Propagande-veprimtari e gjere me ane te shtypit,radios,te fjalimeve etj.per te perhapur dhe per te ngulitur te njerezit nje doktrine a nje ide ,per t’i bindur dhe per t’i mobilizuarper diçkaetj;perpjekje per t’i mbushur mendjen dikujt a per ta bindur per diçka:propagande politike;mjetet e propagandes.

Protagonist-let.personazh kryesor i nje vepre letrare.2.personazh qe luan nje rol kryesor ne teater a film.3 fig.ai qe luan rolin kryesor ne nje pune ,ne nje veprimtari,ne nje ngjarje etj.

Protektorat– forme e varesise ,kur nje shtet i zhvilluar i siguron nje shteti te dobet e teprapambetur mbrojtjen e tij,ne shkembim te garancive politike dhe ekonomike.

Protestantizem-fet.emertimi per disa fe te krishtera,qe u shkeputennga kisha katolike romake pas reformes se sheku.XVI.

Proteste-kundershtim i vendosur per nje padrejtesi a per nje veprim te paligjshem:proteste e ashper;vale protestash;note proteste;proteste me shkrim.

Protokoll-proçesverbal;regjister ne te cilen shenohen shkresat e nje zyre;teresi rregullash per ceremonite qe behen per pritjet e percjelljet zyrtare;marreveshje nepermjet dy paleve per shkembime ekonomike,kulturore etj.

Pucist-ai qe organizon nje grusht shteti.

Radikal-:Ndryshim (përmirësim) rrënjësor. Shndërrim rrënjësor. Në mënyrë rrënjësore. E pastroi rrënjësisht. Ndryshoi rrënjësisht.

Raprezalje-

Raport-parashtrese me shkrim qe behet para  nje organi me te larte,nje mbledhje etj. per nje çeshtje.llogari para nje eprori:raport zyrtar.2 deshmi me shkrim qe i leshohet nje te semuri nga mjeku kur eshte i paafte per pune:raport mjekesor

Raund-1.nje nga pjeset prej tri minutash ne nje ndeshje boksi .2.nje nga takimet e dy paleve ne bisedime qe zgjatin per shume kohe.:raundi i dyte i bisedimeve 

Ravijezoj-pervijoj

Ratifikoj-miratoj zyrtarisht,nepermjet organit me te larte shteteror,nje traktat a nje marreveshje te lidhur nga perfaqesuesit e plotfuqishem te shtetit me nje shtet tjeter;i jap fuqi ligjore nje marreveshjeje nderkombetare.

Reaksionare-qe eshte kundershtar i perparimit dhe i zhvillimit shoqeror ; qe ben pjese  ne forcat e reaksionit  ose perkrah reaksionin :element reaksionar ;force reaksionare,politike(ideologji)reaksionare.

Realizem-1.te qenet realist;veshtrim realist i gjedjes dhe i rrethanave 2.metode e pasqyrimit artistik te jetes;realizmi socialist metode artistike e letersise dhe artit socialist .

Rebel-ai qe nuk i bindet nje pushteti shteteror dhe qe ngre krye kunder tij;kryengrites i paorganizuar:lufte rebelesh ;ushtri rebelesh

Reciprocitet-ndersjelltesi;dyanshmeri.

Reciprok-i ndersjellte;i dyanshem:ndihme reciproke;besim reciprok.

Referendum – forme e shprehjes se mendimit te popullit me votim te pergjithshem per ne çeshtje shteterore a shoqerore me nje rendesi te veçante:referendum per Kushtetuten

Referoj-1.mbaj nje referat.2.ia bej te njohur nje organi ose nje eprorinje çeshtje;ia percjell dikujt nje çeshtje ose nje dokument per te vepruar me tej.3 i tergoj lexuesit nga jane marre te dhenat e nje shkrimi.4.diçka qe sherben si pikembeshtetje per te percaktuar vendin e vendodhjes ,nje largesi,nje madhesi etj:pike referimi

Refraktar– 1.tekn.zjarrdures.2. fig.libr. qe kundershton te behen ndryshime;qe nuk eshte i gatshem te pranoje a te marre nje ide a nje teori te re,nje zakon te ri.etj;qe eshte tipar i nje njeriu te tille:njeri refraktar;qendrim refraktar.

Reforme -ndryshim i thelle a i gjere qe behet ne nje fshe te veprimtarise shoqerore;riorganizim a shnderrim i thelle i diçkaje:reforme agrare;zbatimi i reformes

Reformoj– i bej ndryshime te thella a te gjera diçkaje me ane te reformave.

Regjence-sundim i perkohshem i nje regjenti (ai qe sundon perkohesisht kur mbreti mungon ose eshte ne nje moshe te mitur )ose nje keshilli (ne nje monarki)

Regjim-1 sistemi a menyra e qeverisjes se nje vendi:regjim socialist,demokratik,kapitalist,borgjez,diktatorial ; regjimi i kursimit.2 rregulla te caktuara qe i ndjek njeriu gjate jates se perditshme:regjimi i ushqimit ,i fjetjes etj

Rehabilitim-kthimi zyrtarisht i te drejtave te hequra me pare pa te drejte.

Renegat– tradhtar

Rekuizoj-marr me detyrim,me shperblim ose perkohesisht prodhime,mjete a sende per nevoja te pergjithshme e  te ngutshme:rekuizuan makinat,kafshet etj

Revansh

Revizionizem

Revolucion

Rivalitet

Sarafe

Sedentare

Separatizem

Sovran

Spahi-feudal ne Perandorine Osmane,te cilit i jepej nje prone (timar)dhe e drejta per te vjele detyrimet nga bujqit,me kusht qe te shkonte ne lufte i kalores me nje numer te caktuar ushtaresh.

Spatrim etnik-plane dhe perpjekje te organizuara shteterore per te hperngulur me force nga vendi nje popullsi te caktuar.

Shkolonizim

Shkombetarizim-humbja e tipareve themelore qe dallojnenje pjesetarte nje kombesie a te nje kombi (gjuha,kultura,zakonet etj.)

Shovinizem

Teokraci– fjale me origjine nga greqishtja e vjeter qe do te thote “pushteti i zotit” ; forme qeverisjeje ,ne te cilen pushteti fetar dhe ai politik jane perqendruar ne duart e klerit.

Traktat

Triske– flete e vogel ku shenohet sasia e uhqimeve dhe e artikujve te veshmbathje ,qe mund te marre njeriu a familja (furnizim me racion)

Triumvirat -grup prej tre vetash ne Romen e lashte ,qe drejtonin se bashku shtetin.

Tratativa-negociata,bisedime midis palesh per te arritur ne nje marreveshje.

Tume-varreze ne formen e nje kodrine te vogel,e krijuar nga mbivenia e varreve.

Theme-province ushtarake e krijuar ne kohen e Perandorise Bizantine,ne trojet shqiptare ne krye te se ciles qendronte nje funksionar i larte bizantin qe quhej strateg ,i veshur me pushtet ushtarak e civil.

Veto

Vokacion

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s